Determinatieliteratuur macrofauna

Coleoptera

Als je lid bent van WEW log dan in om meer te zien.

Coleoptera

De pagina is mogelijk nog in bewerking
Voor de determinatie van volwassen waterkevers vormt "De waterkevers van Nederland" (Drost et al. (1992) ) de basis. Praktisch alle Nederlandse soorten zijn opgenomen. De sleutels voldoen niet in alle gevallen, de beschrijvingen zijn soms wat beknopt en de kwaliteit van de illustraties varieert nogal. Dit en de lastige determinatie van verschillende kevergroepen maakt dat de werken van Holmen (1987) , Hansen (1987) en Nilsson & Holmen (1995) uit de serie Entomologica Scandinavica een belangrijke aanvulling vormen. In deze drie delen zitten de sleutels vaak anders in elkaar en worden andere kenmerken gebruikt, de illustraties zijn uitstekend en van alle soorten zijn vrij uitgebreide beschrijvingen voorhanden. Voor een aantal genera zal hierna expliciet worden aangegeven wat het belang is van deze boeken. Hansen (1987) en Nilsson & Holmen (1995) zijn overigens niet helemaal compleet voor Nederland.
In Barendregt & Van Nieuwenhuyzen (1995, sec. lit.) zijn ook determinatiesleutels voor de meeste semi-aquatische kevergroepen opgenomen en het boekje vormt daarnaast voor de determinatie van waterkevers een goede en gemakkelijke introductie.
Als ondersteuning bij de determinatie van waterkevers zijn de fotoboekjes van Hájek (2007, sec. lit.) en Hájek (2009, sec. lit.) aanbevelenswaardig. De determinaties kunnen hiermee worden geverifieerd aan uitstekende habitusfoto's, die voor alle Nederlandse soorten zijn opgenomen (de serie is echter nog niet compleet).

Voor een aantal genera wordt aanvullende literatuur aangeraden of is een toelichting op zijn plaats:
  • Gyrinus. Gebruik voor de illustraties van de genitaliën bij voorkeur Holmen (1987) .
  • Haliplus. Maak bij de determinatie van Haliplus gebruik van de genitaalafbeeldingen uit Holmen (1987) . Ook de overige illustraties van o.a. habitus, voorpoten en borststuk zijn goed bruikbaar.
  • Ochthebius. De sleutel in Drost et al. (1992) is summier, soms onduidelijk of fout en is te mager geïllustreerd. Hansen (1987) is daarom benodigd als aanvulling, maar is niet compleet voor Nederland. Friday (1988, sec. lit.) geeft de meest toegankelijke sleutel, maar is wat minder uitgebreid, zodat eenmaal aangekomen binnen een soortengroep of soortenkoppel, moet worden teruggegrepen naar de eerder genoemde werken (O. gibbosus ontbreekt).
  • Hydraena. Hansen (1987) geeft veelal betere genitaalafbeeldingen dan Drost et al. (1992) . Voor het onderscheid van Hydraena riparia en assimilis is Jäch (1988, sec. lit.) duidelijker dan Drost et al. (1992) , voor de genitaalafbeeldingen en interpretatie daarvan.
  • Hydrochus. De sleutel voor Hydrochus in Drost et al. (1992) bevat fouten en is onbevredigend voor het onderscheid tussen H. angustatus en nitidicollis. Cuppen (1993, sec. lit.) geeft een verbeterde genitaalafbeelding voor H. nitidicollis.
  • Helophorus. Hansen (1987) wordt als eerste ingang aanbevolen in verband met de minder foutgevoelige sleutel en de superieure illustraties (genitaalafbeeldingen). Daarnaast is Drost et al. (1992) benodigd voor aanvullende kenmerken en illustraties. Gebruik beide sleutels naast elkaar voor dit lastige genus! Voor probleemgevallen is Angus (1992, sec. lit.) echter aan te bevelen. Dit gedegen, rijk geïllustreerde standaardwerk voor alle Europese soorten is echter lastig in gebruik (juist door het grote aantal opgenomen soorten), en voor Nederland niet echt noodzakelijk.
  • Cercyon. De sleutel in Drost et al. (1992) is niet bruikbaar door het ontbreken van terrestrische Cercyon-soorten, die desondanks regelmatig in macro-invertebratenmonsters worden aangetroffen. Om die terrestrische soorten uit te kunnen sluiten wordt Huijbregts (1982) aanbevolen, aangevuld met Hansen (1987) .
  • Enochrus. Gebruik de sleutel in Hansen (1987) als basis en voor aanvullende kenmerken Drost et al. (1992) . De laatstgenoemde sleutel steunt teveel op (onzorgvuldig geformuleerde) kleurkenmerken en ontbeert enkele belangrijke illustraties.
  • Chaetarthria. Van dit genus was vroeger maar één vertegenwoordiger uit Nederland bekend, namelijk Chaetarthria seminulum. Recent is vast komen te staan dat hieronder drie soorten schuil gaan, waarvan één nieuw voor de wetenschap. Chaetarthria similis is te onderscheiden van C. seminulum met Vorst & Cuppen (2003a) . Chaetarthria simillima kan worden gedetermineerd met Vorst & Cuppen (2003b) .
  • Berosus. Cuppen & Van Maanen (1998) geven een herziene sleutel voor determinatie van Berosus.

De determinatie van larven van kevers is aanzienlijk lastiger dan van adulten. De literatuur is nogal verspreid en de betrouwbaarheid van de determinatiewerken en de gebruikte kenmerken is wisselend. Er is hier gekozen om de belangrijkste literatuur op te nemen. Voor een diepgaander studie is zeker meer literatuur benodigd. Dat geldt m.n. voor die genera waar nog weinig bekend is van de larven. De belangrijkste aanvullende literatuur is opgenomen onder secundaire literatuur.
Goede sleutels tot op genus worden gegeven door Nilsson (1996) . De sleutels zijn meestal ook nadrukkelijk geschikt voor de determinatie van jongere larvenstadia, terwijl andere werken vaak alleen geschikt zijn voor het laatste stadium. Een klein aantal genera ontbreekt: Yola, Potamophilus, Macronychus, Pomatinus (=Helichus), Hydrocyphon en Aulonogyrus en de familie Hygrobiidae. Let overigens op nomenclatorische en systematische wijzigingen, die gevolgen hebben voor de aansluiting op de hierna genoemde determinatiewerken tot op soort: Copelatinae staat los van Colymbetinae; Coelambus valt onder Hygrotus en Nartus valt onder Rhantus; de Ilybius chalconatus groep valt echter nog onder Agabus.
Voor de determinatie tot op genus wordt daarnaast gebruik gemaakt van de delen uit "Die Larven der Käfer Mitteleuropas" (Klausnitzer (1991) , Klausnitzer (1994) , Klausnitzer (1996) , Klausnitzer (1997) ), voor de ontbrekende genera en o.a. voor Hydrophilidae, Scirtidae en Elmidae die hier uitgebreider worden behandeld.

Voor determinatie tot op soort (voor zover mogelijk) is de serie van "Die Larven der Käfer Mitteleuropas" bruikbaar (Klausnitzer (1991) , Klausnitzer (1994) , Klausnitzer (1996) , Klausnitzer (1997) ):
  • Deel 1 (Klausnitzer (1991) ) levert voor de Adephaga (Haliplidae, Hygrobiidae, Noteridae, Dytiscidae, Gyrinidae) sleutels die in de meeste gevallen determinatie tot op soort mogelijk maken. Zorgvuldigheid is echter geboden: het boek zit rommelig in elkaar en bevat een aantal storende fouten (zie errata deel 4!).
  • Deel 2 (Klausnitzer (1994) ) is vooral voor de determinatie van Scirtidae en minder belangrijk voor Hydrophiloidea. Vaak niet toereikend voor determinatie tot op soort, omdat veel larven nog niet of onvoldoende beschreven zijn.
  • Deel 3 (Klausnitzer (1996) ) is voor determinatie van Elmidae en Dryopidae. Zie opmerking onder deel 2.
  • Deel 4 (Klausnitzer (1997) ) levert onmisbare aanvullingen en verbeteringen op de soms ernstige fouten of gebreken in Klausnitzer (1991) , Klausnitzer (1994) en Klausnitzer (1996) , in de vorm van errata, nieuwe sleutels en illustraties.

Aanvullende literatuur is nodig voor de volgende taxa:
André van Nieuwenhuijzen en Barend van Maanen hebben nieuwe concept-sleutels voor de larven van Colymbetinae en Agabinae en Hydrophilidae geschreven. Geïnteresseerden kunnen een concept aanvragen bij de auteurs.

Toegevoegd


Foster et al. (2014) , Bergsten et al. (2013) , Alarie et al. (2009) , Eiseler & Hess (2013)
Foster & Friday (2011)

Primaire literatuur


Barendregt & Van Nieuwenhuyzen (1995) , Cuppen & Van Maanen (1998) , Drost et al. (1992) , Hansen (1987) , Holmen (1987) , Huijbregts (1982) , Klausnitzer (1991) , Klausnitzer (1994) , Klausnitzer (1996) , Klausnitzer (1997) , Nilsson (1987) , Nilsson & Holmen (1995) , Vondel & Dettner (1997) , Vorst & Cuppen (2003a) , Vorst & Cuppen (2003b) , Nilsson (1996)

Secundaire literatuur


Angus (1992) , Berthélemy & Ductor (1965) , Cuppen (1997) , Franciscolo (1979) , Freude et al. (1971) , Friday (1988) , Galewski (1963) , Galewski (1966) , Galewski (1980) , Galewski (1984) , Hebauer & Klausnitzer (1998) , Holland (1972) , Klausnitzer (1977) , Klausnitzer (1996) , Knie (1978) , Nilsson (1982) , Nilsson (1987) , Olmi (1976) , Hájek (2007) , Hájek (2009) , Jäch (1988) , Klausnitzer (2009) , Cuppen (1993)